“Waarden verschillen van mens tot mens.” Ontdek hier mijn persoonlijke waarden …

In de volksmond en in de media worden waarden en normen vaak als een synoniem gebruikt, maar dit is te onterechte. Er is wel degelijk een verschil tussen beiden. Ze verschillen ook van mens tot mens en maken de persoon hoe die in het leven staat.

Hoe zie ik waarden?

Waarden zijn algemene opvattingen over wat moreel goed, rechtvaardig en daarom nastrevenswaardig is. Ook al zijn die principes theoretisch en praktisch zelden compatibel. Het betreft principes als vrijheid, gelijkheid, solidariteit en soms ook democratie, tolerantie, respect voor het menselijk leven en privacy. Het gaat hierbij altijd om collectieve opvattingen. Ze worden voortgebracht en gedragen door groepen. Waarden kunnen verschillen van land tot land en streek tot streek maar er zit wel een soort van stabiliteit achter (bv rechtvaardigheid, democratie, vrijheid,..). (‘Het speelveld, de spelregels en de spelers?’, Jan Vranken)

Hoe zie ik normen?

Normen zijn regels voor het handelen. Ze betreffen opvattingen over hoe we ons wel of niet moeten gedragen in feitelijke omstandigheden. Ze regelen het dagelijkse sociale verkeer. Uit één waarde worden veelal verschillende normen afgeleid en die kunnen tegenstrijdig zijn met elkaar.

Een voorbeeld: respect – volgens sommige moet je voor iedereen respect hebben, maar als je door een overvaller wordt aangevallen mag je die niet vermoorden/verwonden want daardoor kan je in de gevangenis belanden. (‘Het speelveld, de spelregels en de spelers?’, Jan Vranken)

Dus als je iemand bent die voor alles en iedereen respect heeft, maar plots komt je eigen leven in gevaar. Kan het best wel zijn dat je de eigen waarde schendt omdat je dus in gevaar bent. Vaak hangt de soort waarde dus af van de situatie waar je in bevindt.

Een stukje geschiedenis

Doorheen de tijd veranderen de waarden en normen. Dit is vooral een gevolg van de samenleving waarin men leeft, maar ook door de vele technologische veranderingen. Dat merk vooral aan het feit dat men vroeger meer belang hechtte aan het geloof. Het was dus zeker een taboe als je als koppel kinderen had zonder te trouwen. Sinds de jaren 70 is er daarin veel verandering in gekomen door andere disinstitutionalisering. De kerk heeft heel wat aan belang moeten inboeten. Tegenwoordig is er steeds minder interesse in geloof en is het geen taboe meer om bewust niet te trouwen.

Een ander voorbeeld is het klassieke traditionele gezin. Vroeger bestond er maar één aanvaarde gezinsvorm, namelijk het klassieke gezin. Ook hierin is er veel verandering gekomen en zijn er steeds meer nieuwe gezinsvormen zoals  een nieuw samengesteld gezin, een holebi gezin, éénoudergezin ,… (‘Het speelveld, de spelregels en de spelers?’, Jan Vranken)

Waarden en normen in verschillende culturen

Er wordt geen waardeoordeel gevormd in culturen. Het is niet zo dat de éne cultuur beter is dan de andere. Maar er is wel een culturele diversiteit, want zo heeft elke cultuur zijn eigen waarden en normen.

Een individualistische cultuur stelt de prestaties en recht van het individu centraal. De leden hebben er de neiging om eerder losse relaties met elkaar aan te gaan. Individualisme scoort hoger in welvarende  landen. In landen met een lage graad van welvaart zijn mensen vooral deel van een groep waarmee zij materieel en emotioneel sterk zijn verbonden. Landen die deze methodes toepassen binnen hun cultuur worden ook wel collectivistische landen genoemd.

Een voorbeeld: iemand in de ogen kijken, in België toon je respect als iemand in de ogen kijkt bij het voeren van een conversatie met een persoon. In Marokkaanse en Surinaamse kringen is dit heel onbeleefd zeker als je een gesprek voert met een oudere persoon. (Verschillende normen en waarden, normenenwaarden.org)

Mijn persoonlijke waarden

Ik kan een boek schrijven over de waarden waar ik het meest belang aan hecht, maar binnen een team/groepswerk vind ik het toch wel belangrijk dat deze waarden worden nageleefd door mij en de anderen. De meest belangrijke zijn volgens mezelf: vrijheid en flexibiliteit.

Ik kies voor vrijheid omdat binnen een groepswerk het toch wel belangrijk is dat ik mag doen wat ik wil, meestal is er steeds 1 persoon die zegt wat er moet gebeuren maar als deze afhaakt tijdens het project dan is het steeds moeilijk om een nieuwe leider te vinden. Persoonlijk ben ik ook geen goede leider dus zou ik deze taak jammer genoeg niet op mij kunnen nemen. Dit komt doordat als ik persoonlijk aan iets begin, ik het telkens wil af hebben zonder daarbij anderen te betrekken.

De tweede waarde die ik koos is toch wel flexibiliteit bij mezelf en binnen de groep. Hiermee bedoel ik dat je altijd bereid moet zijn om de andere te helpen voordat ze fouten beginnen te maken want hier is de kans dan telkens groot dat je het opnieuw moet doen. Ik kon ook kiezen voor behulpzaam zijn maar ik vind dat flexibiliteit nog een beter woord is, want het heeft nog een andere betekenis. Wanneer een persoon uit je groep niet is klaar geraakt met zijn werk, dan is het nodig om die persoon zijn werk af te maken en hiervoor dus een gaatje vrij te maken in je planning.

We stellen vast dat waarden en normen heel wat kunnen verschillen doorheen de geschiedenis en  tussen de culturen, maar er zijn ook heel wat universele waarden en normen zoals rechtvaardigheid en vrijheid.

Add a Comment

Your email address will not be published. Required fields are marked *